Onlangs las ik het boek Moeders en dochters van Annette Heffels, psycholoog en al jaren columnist van het weekblad Margriet. Dat blad zat in de leesmap die wij vroeger thuis hadden en als nieuwsgierige puber las ik vaak haar columns. Dus toen ik het boek in de bieb zag, nam ik het spontaan mee. Ik herkende veel in wat ze schrijft over de relatie met je moeder. Ik moest er af en toe om glimlachen. Bijvoorbeeld om deze passage:

 

‘Luchtig zegt ze: ‘Wat jammer toch dat je mij vroeger niet gedwongen hebt om door te gaan met pianoles. Dan was ik nu een heel stuk verder geweest.’ Van verontwaardiging verslik in me in de thee die ik in het kader van een gezellig gesprek met mijn volwassen dochter heb gezet.’

 

Zo’n opmerking heb ik, jaren geleden, ook gemaakt bij mijn moeder maar in plaats van pianoles ging dat over school en dat ik regelmatig spijbelde. Ik sluit niet uit dat ik in de toekomst ook zo’n soort gesprek voer met mijn dochter.

 

Een hoofdstuk gaat over onzekerheid en zelfvertrouwen. Het geeft goed weer waarom de relatie met onze moeders en dochters soms zo ingewikkeld is. De ene generatie vindt andere dingen belangrijker dan de andere generatie. Dus doe je het anders maar tegelijkertijd is er ook het verlangen van goedkeuring van je moeder. Omdat het hoofdstuk goed aansluit bij dit blog, volgt hier de tekst. Met dank aan Annette Heffels en uitgeverij het Spectrum!

 

‘In mijn pogingen om het leven te begrijpen, in ieder geval dat van mezelf, verdiep ik me vaak in mijn moeder en mijn dochters. Onze gezamenlijke levens bestrijken nu ongeveer een eeuw. Dat mijn moeder dood is, verandert daar niets aan, want hoezeer leeft ze nog in mij. Zo vraagt ze mij bezorgd af wanneer mijn kinderen zich nu eens settelen. Toen zij zo oud was als mijn oudste dochter, was ze al getrouwd en spaarde ze met mijn vader voor een eigen huis en voor onze studie.

Toen ik zo oud was, was ik al gescheiden maar had ik wel het inkomen om me dat te kunnen veroorloven. Mijn dochters hebben na nadenken en uitproberen een grote liefde gevonden, maar vinden dat allerminst reden om te trouwen. Wel denken ze alvast na over kinderen die ze willen, straks, als ze volwassen zijn. Ze hebben weinig geld en geven dat onbekommerd uit.

Mijn moeder maakte zich altijd zorgen over geld en was er voortdurend op bedacht dat de armoede weer zou toeslaan, net als in haar jeugd. Wij, haar dochters, moesten het beter krijgen dan zij. Dat plan lukte, zij het dat haar dochters, zoals alle kinderen die het beter hebben dan hun ouders, niet van harte en zonder schuldgevoel dat verdiende geld kunnen uitgeven. Mijn dochters, die waarschijnlijk nooit zoveel zullen verdienen als hun ouders, kunnen dat dan weer wel. Zorgeloos en met nauwelijks geld op zak reizen ze af op een goedkoop ticket. Dat lijkt mij vooruitgang, al denkt mijn moeder van niet.

Ook vooruitgang is volgens mijn moeder het zelfvertrouwen dat ik zie in mijn dochters. Mijn moeder had op hun leeftijd niet de kleding of de kennis om zich zeker te voelen, maar had wel geleerd om haar onzekerheid te camoufleren. In mijn jeugd en tot ver daarna wist ze alles zeker. Wat hoorde en vooral wat niet. Haar zekerheid heb ik nooit gehad. Dat vond mijn moeder ook niet nodig. Ze was wel trots op ons, maar dat zei ze tegen anderen, niet tegen ons, want in die tijd dachten moeders dat dochters daar verwaand van zouden worden en bescheidenheid sierde de vrouw. Dus ik voelde me zelfs onzeker over mijn onzekerheid, omdat ik ook wel doorhad dat je als volwassen, werkende vrouw zelfvertrouwen moest uitstralen.

Ach, die onzekere vrouwen van mijn generatie. Opgevoed zoals het hoorde en daarna werd moeder en echtgenote zijn ineens een vak waarin je kon mislukken, met als gevolg scheidingen en ongelukkige kinderen, die in therapie moesten om over je heen te komen.

Mijn dochters zijn veel zekerder van zichzelf. Ik heb hen overstelpt met complimenten en die zijn aangekomen. Meestal leidt dat tot tevredenheid bij mij. Soms tot een beetje zelfmedelijden omdat zowel mijn moeder als mijn dochters vonden dat eerlijke kritiek goed voor mij was. Dus waar had ik mijn zekerheid vandaan moeten halen? Maar ik geloof dat vrouwen door de generaties heen leren. Ik ben benieuwd naar mijn kleindochters.’  

 

Als ik nog eens begin met een podcast-serie, zou ik Annette Heffels graag interviewen. Volgende week gaat mijn blog over hospiteren en jezelf, als aankomend student, staande houden na een paar afwijzingen. Stay tuned!

 

Link naar het boek Moeders en dochters van Annette Heffels
 
Foto: Shirley van der Schans

Pin It on Pinterest